Inaasam

          Kapirasong barya, nahulog at pinag-agawan…

       Matapos bumangon sa tila habambuhay na pagkaidlip, napunta ako sa nakaugalian kong pagdungaw sa bintana mula sa kinatatayuan kong ika-60 palapag ng condominium dito sa sentro ng ka-Maynilaan. Apat na tren ang bumungad sa kahabaan ng himpapawid, sardinas pa rin sa loob kagaya dati. Malayo na ang pagbabago ng mga imprastruktura kaysa sa kinalakhan ko labinlimang taon na ang nakalipas. Nakakalungkot nga lang isipin, tila tama nga ang kasabihan dati na ang mahirap ay lalong maghihirap, at ang mayayaman ay higit pang sasagana. Ayun, nakakalugmok tingnan na sa kabiila ng mga tore-toreng mga kabuteng nagsulputan sa lungsod ay naging talamak lalo ang mga sumisinghot sa footbridge ng SM North para makalimutan ang mga kumakalam na sikmura, ang mga “shoe-shine” boys na nagpupunas ng sapatos ko kapag ako’y papasok habang nasa España, ang mga limos-sa-sobreng may kung anu-anong dahilang nakasulat (depende sa panahon: nasunugan, pangmatrikula, pamasko) at nag-aabot nito habang nasa mahimbing kang paghihilik sa bus sa EDSA.  Nakakatuwa, naalala ko noon ang limang pisong iniaabot ko sa mga batang lansangang ito ay napagtatawanan pa, ngayon kapirasong piso ay pinag-aagawan na. Unti-unti sanang mawawala ang mga ito kapag patuloy na maraming programa ay hindi binibigyang tuldok. Ngayon, ika nga ng kapitbahay, may buslo pa kaya ng liwanag tayong masisilayan?

        Kaliitang papel, nahulog at nabitawan…

        Sariwa pa rin sa’kin ang pangyayari noong papasok ako sa trabaho at sinita ako ng ilang tropa ng MMDA dahil sa tiket na naitapon ko pagbaba ng bus habang kumakaripas patungong trabaho. Pinapili ako kung magbabayad ng multa o mag-alay ng isang linis-kalsada. Nakakapagtaka lang ngayon, meron parin kaya ng ganoong batas? Mukhang sa pagiging abala ng pamahalaan sa pag-abot ng kasaganaan ay nakakaligtaan na ang tuntuning kapaligiran. Hindi lang mga tiket ang kumakalat ngayon kundi sari-saring basura na ang makikitang nagliliparan sa kalye. Dagdag pa ang hindi-mahulugang-karayom na mga sasakyang nakikipaligsahan habang nagbubuga ng maitim na usok sa lansangan wari’y mga kabataang nagyoyosi sa mga sulok na nakita ko kahapon.  Heto’t ang Araneta ay barado rin dahil sa matinding habagat na sumalanta noong isang araw.

        Walang pasok ngayon at nakaiskedyul ako para mamili sa grocery ng mga pangangailangan. Sakto ring tumunog ang doorbell sa pinto na sa aking pagkaalala ay oras pala ng pagdeliver ng sampung galong tubig na itinawag ko nung nakaraan, pampaligo at inumin sa araw-araw. Oo, lahat ay nakabote na, bihira na ang walang bayad sa kasalukuyan, bihira na ang malinis na tubig na pagkukuhaan. Kung sana’y ang mga hangaring “Clean and Green” at “paligid ko, linisin ko” dati ay ipinagtibay lamang.  Ang tanong ngayon, mayroon pa kayang pag-asang malunasan ang sakit ni Inang Kalikasan?

          Kakarampot na sweldo, tinipid at pinagpaaral..

        Mahirap. Sabik ako dati sa pagbuo ng sarili kong pamilya. Subali’t ngayong tumuntong na ako sa tagpong ito, saka mo pala maiintindihan ang kahalagahang magsakripisyo. Wari’y isang-kahig-isang-tuka ang nagiging kalakaran ngayon; marahil ang marami rin sa pamilyang Pilipino lalo na pagdating sa edukasyon. Kinukulang ako parati sa pantustos sa tatlo kong anak na nag-aaaral sa elementarya. Doble kayod kami ni misis para maitaguyod at mabigyan ng magandang pundasyon ang aming mga supling. Gusto sana naming magkasabay sa larangan ng pag-oopera sa maysakit kaso madalas, lalaki ang tinatanggap dahilan na nasa ibang ispesyalisasyon siya napunta. Ilan sa aming mga kaibigan ay may ganitong suliranin na rin pagdating sa kanilang mga anak dahil sa salat na suportang pinansyal at mga pangakong napako galling sa gobyerno. Daing ng karamihan ngayon, kelan kaya maisasakatuparan at magiging “tunay na libre” ang pangunahing edukasyon dito sa bansa?

         Konting kirot, lumaganap at lumala…

        Bilang isang nars at doktor, naituon ko na ang kalahati ng aking buhay sa ospital, nag-aalaga at tumutulong magpagaling ng karamdaman ng iba. Pumasok ako sa ganitong propesyon nang may masigasig na paniniwalang matulungan ko, kaakibat ng ating pamunuan, na gawing bukas at malaya sa lahat lalo na sa mga kinakapos ang pagkamit ng tamang kalusugang gabay. Sa ilang taong nagdaan, marami sana ang mga epektibong batas ang naihain para sa mamamayang Pilipino, ngunit naantala ang mga ito dahil sa kakulangan ng tuon lalo na sa paglaan ng badyet sa kagawaran ng kalusugan.

        Noon, habang ako’y nasa trabaho, iilang bantay ang binibigyan ko ng barya para may mabiling gamot o swero. Ang paglabas ng ospital ay isang-dipang liwanag kung maituturing ng ilan sapagka’t patong patong na ang mga bayarin. Ilang balik na sa PCSO at Philhealth ang ipinawis, tuloy “Discharged Against Medical Advice” ang isinuong na panganib. Subali’t parang ganito pa rin yata ngayon. Hindi rin sa lahat ng oras ay nakaumbok ang aming mga kalupi para matulungan lahat ng nangangailangan. Madalas, kirot at hapdi ang higit na nararamdaman ko sa tuwing nakikitang ilang ina ang hindi makatanggap ng maayos na panganganak sa karampatang institusyon at maraming mga pasyente (lalo na mga kabataan) ang nababawian ng buhay dahil sa kakulangan ng panggastos sa kani-kanilang serbisyo medikal. Mga musmos na magtataguyod pa sana ng susunod na henerasyon. Mga hoben na maaaring maging presidente pa ng Pilipinas.  Bunsod nito, mas madalas, lalong mas marami ang pinipili na lamang na huwag tumungo sa ospital para magpagamot. Nakakalugmok. Nakakaawa. Isang hiling lamang ang aming daing, na kami’y bigyan sana ng kaukulang pansin. Kailan kaya mangyayari ito?

          Kaliitang lupa, pinagkait at pinag-awayan..

        Binuksan ko ang telebisyon, bumungad sa akin ang tila walang-katapusang debate sa pagmamay-ari ng islang teritoryo nga ba ng Tsina o Pilipinas. Hindi na ito bago sa aking pandinig. Kasabay ng paglipas ng mga araw ay pagdaan din ng mga panahong hindi ito nabibigyan ng agarang aksyon. Parang ang sitwasyon lang sa Mindanao, magulo, nagmamataasan. Kung hindi matapos-tapos ang mga ganitong isyu sa bansa, paano pa kaya ang mga pandaigdigang suliranin? Darating pa kaya ang panahong magkakasundo na lahat ng mga bansa sa mundo?

        Kumirot ang aking mga mata. Dahan-dahan kong binuksan muli ang mga ito matapos makatulog habang nanonood ng palabas. Liwanag ay aking unti-unting naaaninag.  At ako’y nagising mula sa isang masalimuot na bangungot…

        Madalas may mga pangitain tayo sa kung anuman ang nais natin sa hinaharap. May mga pangarap tayo na gusto nating abutin at makamtan. Patunay ito na mayroong pag-asa sa bawat araw na lumilipas at dumadaan. Marahil, ang mga ganitong panaginip ay pamukaw-damdamin sa atin na maging mas mapagmatyag tayo sa mga nangyayari sa ating bansa at mundo sa kasalukuyan. Ang bukas na kamalayan ukol sa mga naglipanang isyu sa paligid ay higit na makakatulong sa atin upang iangat ang ating kalagayan kaysa sa tumunganga sa tabi o pausukin ang mga ilong at tenga sa bawat silakbo’t kaganapan. Sa susunod na labinlimang taon, lahat ng ito ay hindi malayong mangyayari kung hindi natin matututunang magsuhay at kumilos para sa pangkalahatang kapakanan. At higit akong naniniwalang kaunlaran ay makakamtan kung sisimulan ang pagbabago sa TAHANAN.

        Ang pagkamit natin ng mga pandaigdigang layuning sugpuin ang kahirapan at mga sakit (pati na ang HIV/AIDS), ang pangangalaga sa kapakanan ng mga kabataan, kababaihan at maging ng ating kapaligiran ay mas maging makatotohonan kung pagtibayin, ipagpatuloy at magbukas ng maraming programang pampamilya ang pamahalaan nang sa gayon ay mabigyang-solusyon ang mga suliraning ito. Anumang pangkalahatang aksyon ay hindi maisasakatuparan kung hindi sinisimulan sa mababang pamahalaan, at ito ay ang PAMILYA. Sapagka’t anumang maliit na gusot na maaayos ay siya ring ikabubuti ng mas lumalaking populasyon.

         Ngayon, ano kaya ang higit na mas epektibong gawin?

        Dahil ang unang hangarin ng tinatawag na Millennium Development Goals (na sinang-ayunan ng maraming bansa tungo sa kaunlaran) na puksain ang matinding gutom at kahirapan ang nagsisilbing angkla na nag-uugnay sa iba pang mga hangarin, nararapat lamang na ito ang mahalagang pagtuunan ng pansin. Kapag ito’y malunasan, naniniwala akong ang iba pang mga problema ay sabay na mawawakasan rin. Inyong pansinin: Agrikultura ang pangunahing ikinabubuhay ng bansa kung kaya’t kapag may seguridad sa pagkain, lalo na sa maliliit na magsasaka at pamilya, dadami ang produksyon, tataas ang empleyo pati sa kababaihan, may panggastos ang pamilya- mapagpaparal ang mga anak, may pambili ng gamot at mababawasan ang sakit, lilinis ang kapaligiran- na siyang magdudulot ng katiwasayan hanggang sa ito’y mapalaganap sa buong bansa. Isa lamang ito sa mga halimbawang maaaring magdulot ng isahang pagsagot sa’ting mga problema. Sa ganang akin, kung mapagtibay ng pamahalaan ang pundasyon ng pamilya’y tiyak na liliit ang agwat ng mayayaman at mahihirap sa bansa at maitatawid tayo nito tungo sa kaunlarang tinataya nating makamtan. Ika nga ni Tito Boy, “this is the bottomline”.

        S’ya nga pala, umpisahan din natin sa ating mga sarili ang pagiging maalaga. Kasabay ng ating pamahalaang dapat na magtaguyod ng mga epektibong batas na may pangunahing pagtuon sa mga pangitaing panghinaharap, ay siya ring pagtulong natin na maabot ito sa pamamagitan ng pagdidisiplina sa ating mga sarili at pagsunod sa mga ipinapatupad.

        Nawa’y huwag sana nating hintayin pa na dumating ang araw sa Pilipinas na dadami ang sisinghot para mabigyan ng kaginhawaan sa tiyan, na mas tatalamak ang pagbibigay ng sobre sa lansangan, na pati hangin ay ibobote na rin at ibebenta; iilang babae ang sasamantalahin at mapagkakaitan ng oportunidad, iilang mga magulang ang mamamatayan o karitin ni kamatayan, at salubungin ang marami pang delubyo’t lindol na sasalanata sa ating kapaligiran. Simulan ang pagbabago sa sarili, pagtibayin ang bawat tahanan, sapagka’t ito’y ang tangi nating kayamanan tungo sa kaunlaran, at hinding-hindi mapaparam kailanman.

 Simpleng pamamaraan, magdadala sa atin sa hinaharap na inaasam…#

Ito ay opisyal na lahok bilang Sanaysay: Pilipinas 2030 sa Saranggola Blog Awards 2014.

Image

Laking pasasalamat din sa

Image

2taragis2imove 2kw 2peba  2dp

Yolanda Memories

Today marks a history, poignant and depressing, one could ever remember.

For twenty three years, I grew up in a country where all I hear from media and witness are disheartening news- increasing crime rates, poverty, border claims against other nations and other political problems to date. I started living up with them every waking day of my life considering them as normal scenarios. All these seem to make up every piece of me and I have no choice but to carry them along.

On the same day last year 2013, it has brought our country in great turmoil which affected thousands of families and caused early demise to innocent individuals. No one is spared, poor or rich alike, especially when Mother Earth posed its disastrous fangs of punitive measures to humankind, leaving the Philippines and some parts of the world devastated and disorderly.

It was October when a 7.2 magnitude earthquake shook our lands and turned it into muddy, fractured pieces of terrain ruining the Visayas region where my family exactly resides. That deadliest earthquake equivalent to 32 Hiroshima bombs engulfed two hundreds of Filipino’s loved ones. In just minutes of tectonic tremble and 72 aftershocks, simple dreams were broken into hopeless pieces of despair and tragedy.

 A month after, typhoon Yolanda (Philippine name), the strongest cyclone ever recorded, spurted us with strong, storm surges and towering-high flashfloods turning the once peaceful provinces of hope into a sepulcher of depression, where dead bodies were scattered and decayed everywhere in the streets stealing more than six thousand lives. Iloilo, Capiz and Tacloban provinces scavenged for something to eat and drink. Sailing ships were seen on the shorelines, walled cities vanished, and all you can see were survivors running and weeping to and fro the highways.

640_2013_11_12_09_36_54

These turn of events that had happened believed to be the turning point of every Filipino which revealed our resilience despite the disasters that come our way. As a young man, I have learned the spirit of camaraderie and the initiative to extend one’s aid as I felt the sincerest presence of about twenty-three countries that helped us rise from such havoc. Hither and thither, the loaded trucks I’ve seen carrying packed goods and foreign choppers dropping bottled waters from above were salvation. I was moved.

typhoon-yolanda

As a nurse, I was initiated to partake in various medical missions and offer my service to those unfortunately impinged. In mMedMissionountains we climbed to reach affected families and give them hope of living again. With friends, we collected our unused garments and clothed the naked, fed starving souls and satisfy them with the food we gathered from the donations of the lucky community.  Our outreach and helping together or “bayanihan” helped rebuild schools, churches and homes which promise hope and refuge for the coming generations.

Everyone turns the crises of the previous year into a showcase of humbling acts. I, for one, continue to conduct missions in any way I can today. This is a testament that we don’t need to be powerful or be the richest man in the world in order to give a hand. I believe it is in inadequacy that we learn service. It is in adversity that we find strength and oneness. It is in simple, humbling deeds that we find a hero. What’s the best way forward for humanity are no ordinary people, but extraordinary beings that will assume heroic roles of standing by each other in their most little ways.

Now, where do we start?

be-your-own-heroOur dear citizens, we are what the world needs today. Begin with one’s self. Each single act of kindness joined together will collectively change the world to move forward. Be empowered. Let us not wait for catastrophes as this to strike before we start making a difference.

Be your hero your way.

(Let us pray as well to the victims of the said calamity, who were heroes themselves.+)